We dragen de hele dag door onze eigen waarden en opvattingen met ons mee. Wat voor jou heel vanzelfsprekend is, kan voor een ander juist totaal vreemd lijken. Maar waar komt onze kijk eigenlijk vandaan? En wat gebeurt er wanneer we iemand ontmoeten die heel anders naar de wereld kijkt?

Morele Horizonnen begon als een leergroep rond Charles Taylors Bronnen van het zelf. [Aanmelden voor de leergroep kan door een mail te sturen.] Tijdens het ontwikkelen van de bijeenkomsten ontstond een bredere vraag: hoe kunnen we filosofische ideeën niet alleen bespreken, maar ook ervaren, onderzoeken en verbinden met ons eigen leven?

Daarom ben ik dit concept nu verder aan het ontwikkelen. Niet om tot één antwoord te komen, maar om beter te begrijpen waaruit onze eigen kijk op het goede bestaat en hoe die van anderen daarvan kan verschillen.

Dit concept is nog in ontwikkeling.

Hieronder kun je meekijken hoe ik aan het werk ben.

30 september 2026

Kunnen we aarde zonder horizon denken?

De passage waar Taylor naar verwijst:

‘Waar is God naartoe?' riep hij. ‘Ik zal het jullie zeggen!

Wij hebben hem gedood - jullie en ik! Wij zijn allemaal zijn moordenaars! Maar hoe hebben we dit gedaan? Hoe konden wij de zee leeg drinken? Wie gaf ons de spons om de hele horizont uit te wissen? Wat deden wij toen we deze aarde van haar zon losmaakten? In welke richting beweegt ze zich nu? In welke richting bewegen wij ons nu? Weg van alle zonnen? Vallen wij niet voortdurend? Achterwaarts, zijwaarts, voorwaarts, naar alle kanten? Is er nog een boven en een beneden? Dwalen wij niet als door een oneindig niets? (…)’

De draagbare Nietzsche, pass. 176 ‘De dwaze man’.

In deze video verken ik aan de hand van aarde wat een morele horizon kan betekenen. De video ontstond tijdens de ontwikkeling van een leergroep rond Charles Taylor. Inmiddels ontwikkel ik het concept verder.

De video laat ook iets zien van mijn manier van werken.

Ik begin bij iets concreets: iets wat je kunt zien, vasthouden of ervaren.In dit geval aarde, omdat Taylor naar deze passage van Friedrich Nietzsche verwijst.

Door daar aandachtig naar te kijken, kunnen we eerst opmerken wat er voor Taylor op het spel staat. En of wij dat herkennen.

Op 10 sep 2026 publiceerde ik een column over morele horizonnen: Reizen naar de rand van het goede.

Op vakantie kijk je anders.

Misschien komt dat doordat de horizon letterlijk verandert. De bergen waar je tegenaan kijkt, de zee die eindeloos voor je ligt, een stad met een architectuur die je niet kent. Je ziet meer. Of misschien zie je vooral anders.

Thuis wordt de horizon al snel weer vertrouwd. Dezelfde straten, dezelfde gesprekken, dezelfde ideeën over hoe het hoort. Interessant is dat een horizon niet alleen iets is wat je ziet. Het bepaalt ook wat je kunt zien. En daarmee ook wat je niet kunt zien. De horizon die voor je ligt, is ongrijpbaar en tegelijkertijd allesbepalend: ze begrenst jouw blik.

Wat zich achter de horizon afspeelt, is niet zichtbaar, laat staan tastbaar; daarover kunnen we alleen dromen, twijfelen en van gedachten verwisselen… [lees hier verder].